تاریخ : پنج شنبه, ۱ آبان , ۱۳۹۹ 6 ربيع أول 1442 Thursday, 22 October , 2020

افزایش یا کاهش؛ گزینه های پیش روی عربستان در تولید نفت

  • کد خبر : 638
  • 19 شهریور 1399 - 7:44
افزایش یا کاهش؛ گزینه های پیش روی عربستان در تولید نفت

با توجه به اخبار و گزارشات اخیر، پیامی که از آرامکو دریافت می شود؛ تمرکز این شرکت بر توسعه  تجارت گاز طبیعی و بخش پایین دستی است و رشد درآمد های این شرکت از مسیر یکپارچه سازی پالایش و پتروشیمی نفت خام به علاوه تجارت گاز طبیعی هم در بازار داخلی و هم در بازار […]

با توجه به اخبار و گزارشات اخیر، پیامی که از آرامکو دریافت می شود؛ تمرکز این شرکت بر توسعه  تجارت گاز طبیعی و بخش پایین دستی است و رشد درآمد های این شرکت از مسیر یکپارچه سازی پالایش و پتروشیمی نفت خام به علاوه تجارت گاز طبیعی هم در بازار داخلی و هم در بازار بین المللی بدست خواهد آمد. به دنبال آن عربستان سعودی به دنبال دستیابی به تولید داخلی  ۲۳۰ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی در سال است و در کنار آن در جستجوی فرصت های سرمایه گذاری در پروژه های گازی بین المللی از جمله در آمریکا و روسیه است. به عنوان مثال این شرکت اخیرا یک قرارداد ۳ میلیارد دلاری برای توسعه ترمینال های ال ان جی و بخش نیروگاهی با دولت بنگلادش امضا کرده است. در کنار این موارد، آرامکو در زمینه پروژه های پایین دستی ( پالایش و پتروشیمی ) نیز سرمایه گذاری های عظیمی در داخل و خارج از کشور انجام داده است. اما در مورد توسعه بخش بالادستی نیز سوالات مهمی وجود دارد. به عنوان مثال نقش این بخش در برنامه آینده آرامکو چیست و شرایط عربستان به عنوان ” بانک مرکزی نفت ” چگونه خواهد بود؟ این سوالات کلیدی که نه تنها درخصوص بودجه شرکت آرامکو اهمیت دارند، بلکه بر تحرکات بازار جهانی نفت و همچنین راه های درآمد عربستان سعودی اثر گذارند.

در واقع با توجه به حجم بسیار زیاد مخازن نفت عربستان، هزینه کم توسعه و تولید از این میادین، محیط سرمایه گذاری پایدار و حضور شرکت دولتی که امتیاز مناسبی در توسعه پروژه های عظیم دارد، هییچ مانع مالی، تکنیکی و ژئوپلیتیکی برای خودداری از توسعه ظرفیت تولید عربستان وجود ندارد. اما دوره گردش سرمایه گذاری در عربستان طولانی تر از شیل های آمریکاست. به همین دلیل هرگونه برنامه افزایش ظرفیت تولید در عربستان به زمان زیادی نیاز دارد که نه فقط برای بخش بالادستی بلکه برای تاسیس خط لوله، پایانه های مخصوص و … نیز  در نظر گرفته می شود.

بنابراین تصمیم برای افزایش ظرفیت تولید نفت، یکی از اولین و معمول ترین سیاست های عربستان است. اما تصمیم مهمی که سیاست گذاران عربستان با آن مواجه هستند، سرعت توسعه مخازن و حجم بهینه برای تولید پایدار این کشور است و در نهایت چه مقدار ظرفیت مازاد باید وجود داشته باشد؟  به طور کلی ظرفیت مازاد نباید خیلی کم باشد، چراکه اولا در مواقع اختلال در بازار جهانی، افزایش بیش از حد قیمت ها می تواند به تقاضای جهانی آسیب بزند و دوما توانایی افزایش تولید نفت در این زمان می تواند قدرت اوپک را حفظ کند. از طرف دیگر قدرت در افزایش تولید می تواند در زمان اختلال در بازار  که طبیعتا با افزایش قیمت نسبی همراه است، درآمد ها و قدرت منطقه ای عربستان را افزایش دهد. به طور مثال در خلال سال های ۲۰۱۸-۲۰۱۳ عربستان سعودی توانست با استفاده از ظرفیت مازاد تولید خود حدود ۳۵.۵ میلیارد دلار افزایش درآمد داشته باشد.

اما این ظرفیت مازاد نباید آنقدر هم زیاد باشد که هزینه های نگهداری و فشار کاهشی به قیمت نفت موجب آسیب به درآمد های بلند مدت عربستان شود. همچنین در این وضعیت برای عربستان سخت خواهد بود که خیلی کمتر از حجم قابل تولید خود، تولید نفت داشته باشد، زیرا هر کشوری دوست دارد با حداکثر توان خود تولید را انجام دهد.

اما در شرایط کنونی که عواملی مانند سرعت گذار منابع انرژی، رشد قدرت تولید نفت در آمریکا و سایر تولیدکنندگان نفت و همچنین همراهی با برنامه های اوپک موجب عدم قطعیت فراوان در خصوص تقاضای نفت عربستان شده است، مدیریت ظرفیت تولید نفت این کشور بسیار چالش برانگیز است. البته عوامل داخلی مانند رشد پیش بینی شده برای تقاضای داخلی انرژی نیز که خود به عوامل دیگری مانند تغییرات در قیمت گذاری نفت ، بازدهی انرژی و تغییر در ترکیب انرژی مصرفی است، می تواند به تخمین میزان نفت موجود برای صادرات کمک کند.  بنابراین در شرایط کنونی و عدم قطعیت فراوان در حوزه تقاضا، عربستان برنامه ای برای افزایش ظرفیت تولید خود به بیش از  12.5 میلیون بشکه در روز را ندارد.

اما این موضوع به این معنا نیست که عربستان قصد سرمایه گذاری در هیچ پروژه ای و یا تصمیم به توسعه هیچ میدانی ندارد. چراکه در کنار موضوع تقاضا، وجود فرصت های توسعه میادین نفت در زمان نیز مهم است. برای نمونه آرامکو  در سال ۲۰۱۷ اعلام کرد که در ۱۰ سال آینده حدود ۴۱۴ میلیارد دلار افزایش سرمایه گذاری خواهد داشت که ۱۳۴ میلیارد دلار آن مربوط به عملیات حفاری و امور خدماتی بوده و ۷۸ میلیارد دلار هم برای حفظ قدرت تولید میادین نفت هزینه خواهد شد. عربستان معمولا سعی در حفظ سطح تولید از میادین قدیمی و همچنین دستیابی به نرخ بالا در بهره وری از مخازن دارد.

همچنین در ورود به پروژه های جدید عربستان می تواند ترکیب نفت خود را متعادل کند و در نهایت هم نیاز پالایشگاه های داخلی و هم به تغییرات بازار بین المللی را پاسخ دهد.

به عنوان مثال یکی از میادینی که تولید آن از سال ۲۰۱۵ قطع شده ، میدان مشترک عربستان با کویت است که دارای نفت ترش نیمه سنگین است. تولید از این میدان که قبل از سال ۲۰۱۵ با کاهش مواجه شده بود، به دلیل مشکلات بین دو کشور در سال ۲۰۱۵ به طور کل قطع شد. در این سال ها نیز تحریم های نفتی علیه ایران و ونزوئلا موجب افزایش تقاضای بازار برای نفت ترش  شده است. اما اخیرا برخی رسانه ها خبر دادند که عربستان و کویت در حال کار بر روی شروع مجدد تولید از این میدان از اول سال ۲۰۲۰ هستند.

خیلی ها گمان می کنند که اگر پیش بینی ها افزایش تقاضا در بازار را نشان دهند، صاحبان میادین نفتی تمام تلاش خود را می کنند که به بیشترین تولید از میادین خود دست یابند. اما کسانی که چنین تفکری دارند، با مشکلاتی که کشوری مانند عربستان با دولتی متکی به درآمد های نفتی با آن روبرو هستند، آشنا نیستند. باید دانست که استراتژی افزایش تولید از میادین به همراه رشد کم تقاضا موجب کاهش شدید قیمت خواهد شد و این موضوع کاهش درآمد دولت عربستان را به همراه خواهد داشت. از طرفی این استراتژی واکنش شدید سایر اعضای اوپک را که آنها هم قادر به افزایش تولید هستند خواهد شد و دیگر در این حالت شرایطی برای همکاری وجود ندارد و فقط رقابت بین اعضا افزایش می یابد. بنابراین اگر عربستان بخواهد این استراتژی را پیش بگیرد باید به متنوع سازی منابع مالی خود بپردازد.

شاید بهتر است سوال را این گونه پرسید که آیا در شرایط فعلی با توجه به عدم قطعیت در بازار، وابستگی درآمد عربستان به نفت و گذار انرژی در سطح جهان آیا موضوع کاهش سطح تولید نفت عربستان یکی از گزینه های موجود است؟  در این خصوص با توجه به پیش بینی شرایط بازار برای یک دوره میان مدت که با رشد نسبی تقاضا تا سال ۲۰۲۱ و کاهش تقاضا تا سال ۲۰۲۴ مواجه است، می تواند یکی از سه گزینه زیر را انتخاب کند:

  • افزایش سطح تولید به حجم ۱۲ ملیون بشکه در روز و حفظ آن تا سال ۲۰۲۴
  • کاهش سطح تولید به ۱۰ میلیون بشکه در روز و افزایش ظرفیت مازاد به بیش از ۲ میلیون بشکه در روز
  • حفظ وضع موجود و تغییر سطح تولید با توجه به شرایط بازار که طبیعتا بعد از سال ۲۰۲۱ تولید از ۱۰.۷ میلیون بشکه در روز به ۹.۵ میلیون بشکه در روز خواهد رسید و ظرفیت تولید در سطح ۱۲ میلیون بشکه در روز خواهد ماند.

همانطور که نمودار زیر نشان می دهد  با افزایش سطح تولید عربستان به ۱۲ میلیون بشکه در روز، میانگین سهم بازار این کشور بین سال های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ حدود ۱۴ درصد خواهد بود. در این حالت درآمد عربستان با کاهش روبرو خواهد بود چراکه قیمت پیش بینی شده برای نفت در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۵ دلار در هر بشکه است. در واقع با این قیمت نفت، درآمد عربستان در سال ۲۰۲۴ ۱۳۸ میلیارد دلار کمتر از سال ۲۰۱۹ با درآمد ۲۳۰ میلیارد دلار خواهد بود. البته این استراتژی را باید با واکنش های بازار در نظر گرفت، چراکه افزایش تولید نفت و قیمت پایین آن  و نهایتا  افزایش تقاضای جهانی موجب حفظ بازار نفت در بازار جهانی حتی با وجود قوانین مربوط به کاهش سوخت کربن خواهد شد. همچنین در این شرایط توانایی تولید کشور های تولید کننده که هزینه تولید بالایی دارند نیز تحت الشعاع قرار می گیرد.

در صورتی که عربستان یک کاهش تولید مدیریت شده را در پیش بگیرد، سهم بازار این کشور در سال ۲۰۲۴ به ۱۱ درصد کاهش پیدا خواهد کرد، اما می تواند درآمد سالانه خود را بین سال های ۲۰۲۴-۲۰۱۹ به طور متوسط در حدود ۲۲۵ میلیارد دلار حفظ کند. یعنی در سال ۲۰۲۴ درآمد عربستان ۱۵۰ میلیارد دلار بیشتر از حالتی است که تولید خود را افزایش دهد. در این استراتژی میانگین قیمت نفت در دوره مذکور حدود ۶۴ دلار پیش بینی می شود که به دلیل عرضه کم در بازار است و البته در این حالت می توان با سایر تولیدکنندگان نیز در این راستا همکاری داشت. 

در نهایت اگر عربستان وضعیت موجود را حفظ کند و با توجه به شرایط بازار پیش برود، در سال ۲۰۲۴ نه تنها به دلیل افت قیمت نفت تا مرز ۴۰ دلار در بشکه درآمد های این کشور به ۱۵۵ میلیارد دلار خواهد رسید، بلکه سهم بازار او نیز تا ۱۱ درصد کاهش می یابد و این در حالی است که ظرفیت تولید مازاد همچنان شرایط نامناسبی در بازار ایجاد می کند.

بنابراین استراتژی مدیریت کاهش تولید اگرچه قادر است درآمد مناسبی در میان مدت برای عربستان داشته باشد، اما سهم کم در بازار جهانی، شرایط نامطلوب در منطقه و از دست دادن جایگاه خود بین سایر تولیدکنندگان از جمله هزینه های این طرح است. از طرفی در این مسیر باید سایر کشور های تولیدکننده که با هزینه کمی نفت تولید می کنند را با خود همراه کرد و بدست آوردن این همراهی اگر غیرممکن نباشد، بسیار مشکل است.  البته باید در نظر گرفت که در استراتژی افزایش سطح تولید نیز هزینه هایی مانند کاهش درآمد وجود دارد. دوم اینکه عامل بسیار مهم در بازار نفت، کاهش اهمیت نفت در ترکیب انرژی است. بنابراین اگر در بلند مدت نفت کالای استراتژیک محسوب نشود، ظرفیت مازاد تولید کاهش پیدا خواهد کرد. سوم اینکه اگر مرحله گذار انرژی به طور کامل تحقق یابد، دیگر عربستان نمی تواند واکنشی نشان دهد.

در حال حاضر سیاست دولت عربستان نه افزایش تولید و نه کاهش آن است و درحالیکه پروژه های جدیدی در حال انجام است، نمی توان گفت که این موارد به معنی افزایش سطح تولید است اما قطعا در ترکیب نفت تولیدی عربستان تاثیر گذار خواهد بود.

اما نکته اصلی که باید به آن توجه کرد، عدم قطعیت بازار جهانی و سرعت گذار منابع انرژی در جهان است که می تواند دلیلی برای عربستان باشد تا با افزایش سطح تولید خود مخازن نفت خود را به پول تبدیل کند و یا با کنترل قیمت درآمد های خود را افزایش دهد. همچنین این نکته نیز مشهود است که تصمیم نهایی با توجه با شرایط بازار و همچنین شرایط اقتصاد داخلی قابل تغییر است و در نهایت اگر عربستان هر تصمیمی بگیرد، نمی تواند خود را از پاسخ متقابل سایر کشور ها دور کند. بنابراین عربستان به احتمال زیاد منتظر می ماند تا مشکلات بازار بهبود یافته و به پایداری برسد، اما شاید دیگر برای تصمیم گیری دیر شده باشد.

لینک کوتاه : http://eplomacy.ir/?p=638
  • 19 بازدید

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.